شیره خرما
در گرمای تابستان وقتی دسته پرندگان سبز رنگ را در آسمان ایراج میبنی میگویند خرماها نُشون کرده کلوخ رنگ کنها آمدند(درایراج به خرمای نارس کلوخ میگویند و آمدن این پرندگان که سبزه قبا نام دارند نشانه رسیدن وپخته شدن خرما است) پس از جدا کردن خوشه های خرما که آن هم مراحل خاصی دارد خرماها را روی چادر شبی پهن میکنند واگرهنوزخرماکمی نارس است چندروزی صبر میکنند خرماهای خراب وپوسیده را جدا میکنند سپس خرماها را میشویند و دردیگ میریزند هر کس خرمای بیشتری داشته باشد دیگهای بیشتری بار میگذارد در دیگ به اندازه ای آب میریزند که آب روی خرما قرار بگیرد اگر خرما تر باشد میگذارند یک ربع بجوشد واگر ازنوع خشک باشد نزدیک به یک ساعت باید بجوشد ودرطول این مدت دائم خرما را به هم میزنند تا ازهسته جدا شود و وقتی که خرما خوب له وپخته شد و کمی رنگ هسته تغییر کرد شعله را خاموش میکنندو محتویات را داخل تشتی میریزند ومقداری هم آب به آن اضافه میکنند تا کمی رقیق شود وجدا کردنش هم راحت تر شود سپس تا جایی که ممکن باشدبا دو دست تفاله ها را میفشارندو آنها را جدا میکنند که به این تفاله ها(هَریا هره)میگویند و سپس دیگ ویک صافی اماده میکنند صافی را روی دیگ قرار داده وشیره را داخل گونی که چشمه داشته باشد وشیره ازآن خارج شود میریزند ودونفرگونی را تا حدی که تمام شیره از ان عبور کند فشار میدهند وداخل این گونی نیز تفاله ها باقی میماند اما این پایان کار نیست چون مقدار کمی از هره نرم وذرات معلق در شیره باقی مانده است گونی که حتما باید ازجنس چلوار باشد را آماده میکنند وشیره صاف شده را با کاسه آرام آرام از این گونی رد میکنند چون این گونی دارای چشمه های بسیار ریزی است وشیره به سختی از ان عبور میکند واین را بدانید اگر حتی مقدار کمی از تفاله ریز هم وارد شیره شود حتی اگر این شیره در یخچال هم نگهداری شود باز هم کپک خواهد زد برای همین این همه وسواس به خرج میدهند کارمان که با گونی چلوار تمام شد یک شیره تصفیه شده و آماده جوشیدن داریم چون هنوز این شیره خام ورقیق است بار دیگر شیره را روی اجاق قرار میدهیم وگاهی آن را به هم میزنیم تا ته نگیرد وحتی باید مواظب باشیم که شیره سر نرود واین شیره انقدر باید بجوشد که سفت شود اما چه وقتی شیره ما آماده است؟؟؟ برای تست کردن بیشتر ازکاسه نیکل استفاده مییشود مقدار کمی شیره را دراین کاسه میریزم ومیگذاریم خوب سرد شود وبعد شیره را درکاسه میچرخانم اگر شیره ما از اطراف کاسه شره کرد هنوز باید بجوشد اما اگر شیره اطراف کاسه حالت چسبناکی به خود گرفت شیره ما آماده است اجاق را باید خاموش کرد وچند ساعت باید منتظر شد تا شیره کاملا سرد شود ودرهنگام سرد شدن نباید درب دیگ راگذاشت چون بخاری که ازشیره متصاعد میشود باعث میشود شیره شل شود وبه جای در باید روی ان را با پارچه پوشاند وپس ازخنک شدن شیره را در کوزه ویا ظزفهایی دیگر میریزندوحتما باید ان را در جای خنک قرار داد واین شیره همراه با تخم مرغ مصرف میشود ویا با آن کدو و شیره درست میکنند و از شیره در پختن یک نوع نان به نام شُلشُلی که مخصوص مزار است استفاده میکنندبرف وشیره هم دیگر جای خود دارد